TheReview: De Bende van Oss

Johanna van Heesch (Sylvia Hoeks) is een prostituee die tevens een bar runt. Wanneer ze toekomstplannen maakt met haar pas vrijgekomen vriend Ties (Matthias Schoenaerts), trekt het criminele milieu waarin ze verkeren hem meteen weer terug in de misdaad. Johanna besluit om Oss te verlaten, maar dit kan niet zomaar in het Oss van de jaren 30.

Het verhaal is gebaseerd op de geschiedenis van de Bende van Oss. In een periode van zes jaar werden 31 brandstichtingen, 45 roofovervallen en 24 moorden gepleegd. De Bende van Oss was geen roversbende zoals de Bokkenrijders uit Limburg. Het was een hechte gemeenschap met een enorme hekel aan de heerschappij van de protestante Hollanders.

Regisseur André van Duren (van de speelfilms Richting Engeland, Kees de Jongen en de tv-serie Pleidooi) voelt dit goed aan. Hij benadrukt vooral de familiebanden en de haat ten opzichte van de Hollanders. In de film komt dit tot uiting wanneer de marechaussee onder leiding van wachtmeester Roelofse (Daan Schuurmans) orde op zaken komt stellen in Oss. Vanaf dat moment laait het geweld op en niemand van de Ossenaren trekt hierover zijn mond open tegenover de marechaussee.

Van Duren heeft het onderscheid tussen de Brabanders en de Hollanders extra aangedikt door de Ossenaren Algemeen Beschaafd Brabants te laten spreken. Daarom zijn met name Brabantse acteurs voor de film gecast. De accenten zijn geloofwaardig geacteerd.

Een minpunt is dat je na het kijken van de film niets wijzer bent geworden over de geschiedenis van Oss. Het blijft volstrekt onduidelijk waarom de Ossche gemeenschap zich crimineel gedraagt. Ook de ernst van het geweld in Oss komt niet goed naar voren. De humoristische momenten met Agent van Schijndel (Theo Maassen) bedrukken dat het meer om vermaak gaat dan om geschiedenis.

Als je de geschiedenis van De Bende van Oss niet belangrijk vindt dan staat je een aantrekkelijke actiefilm in jaren 30 stijl te wachten. Om de juiste sfeer te krijgen heeft Director of Photography Piotr Kukla (De Tweeling, De Storm) onder meer de analoge filmrol (35mm) ontkleurd. Ook de kleding, de auto’s, het interieur en het exterieur zijn volledig in de stijl van de jaren 30. De grauwe fabrieken van de machtige Sal Hedeman (Pierre Bokma) geven een duistere sfeer aan de straten van Oss. Dit komt goed tot zijn recht in een grote bioscoop.

Ook de acteerprestaties zijn goed. Sylvia Hoeks speelt overtuigend een mondige aantrekkelijke vrouw en Matthias Schoenaerts komt door zijn domme blik aardig bedreigend over als zuipende gangster met losse handen. Neem daarbij Marcel Musters als bendeleider en Frank Lammers als juridisch brein achter de organisatie en de ingrediënten voor een maffia-achtige sfeer zijn compleet.

André van Duren kondigt De Bende van Oss aan als een historisch misdaaddrama. Verwacht echter geen geschiedenisles, maar wel een spannend actiedrama.

Dave Willems

De Bende van Oss is de openingsfilm van het Nederlands Film Festival 2011.